Table of Contents
หลายคนเริ่มสงสัยกันว่า วงการล่ามจะอยู่ไปได้อีกนานสักเท่าใด เอไอจะทำให้ล่ามมนุษย์หมดความสำคัญแล้วจริงหรือ เพราะในสมัยนี้ เรามีเทคโนโลยีการถอดเสียงเป็นตัวหนังสือ จากนั้นให้เอไอประเภทโมเดลภาษาขนาดใหญ่ (Large Language Model: LLM) แปลข้อความ แล้วสร้างเสียงออกมาได้เลย หรือไม่ก็แปลซัพไตเติลบนหน้าจอถ่ายทอดสดการประชุมได้แบบเรียลไทม์ แล้วทำไมเรายังต้องมาจ้างล่ามกันอีก?
แม้ขั้นตอนการทำงานของเอไอที่ผมได้เกริ่นไปคร่าวๆ นั้นจะดูเรียบง่าย รวดเร็ว วิจิตรงดงามเมื่อมองอย่างผิวเผิน แต่มันซ่อนไส้ในอันน่ากลัวเอาไว้ คือการที่มันไม่เข้าใจสิ่งที่มันกำลังสื่อสารเลยแม้แต่น้อย ซ้ำร้าย ยังถูกซ้ำเติมด้วยข้อจำกัดด้านความเร็วและความแม่นยำของเทคโนโลยีถอดคำพูดเป็นข้อความ ที่เอไอต้องนำไปแปลและสังเคราะห์เสียงพูดออกมาด้วย การล่ามด้วยเอไอจึงขาดความน่าเชื่อถือบนเวทีระดับมืออาชีพ
ขอบคุณภาพจาก Geminiบ้านกระดาษลังบนดินเลน
สมมุติว่าคุณต้องการสร้างบ้านสักหลัง คุณต้องเลือกพื้นดินที่รับน้ำหนักบ้านได้ เลือกวัสดุคุณภาพสูง ทำเลที่ห่างไกลภัยมนุษย์และภัยธรรมชาติ การฝากความหวังไว้กับเอไอในงานล่ามที่สำคัญ ก็ไม่ต่างอะไรกับการสร้างบ้านบนดินเลนด้วยกระดาษลัง ในสมรภูมิที่มรสุมเข้าทุกเดือน
ทำไมถึงเป็นเช่นนั้น? ถ้าคุณเคยใช้ฟีเจอร์แปลงเสียงเป็นตัวหนังสือใน Google Docs หรือบนมือถือ คุณจะเห็นว่าระบบมีดีเลย์สองสามอึดใจกว่าจะพิมพ์ข้อความออกมาได้ แล้วเราก็ต้องมาลุ้นอีกว่าเอไอมันจะฟังถูกไหม นอกจากนี้ ยังมีกรณีที่เอไอประติดประต่อข้อความผิดๆ อีกด้วย เช่น หากวิทยากรพูดเร็วเกินไป เอไออาจจับต้นชนปลาย โดยลืมตรงกลางไป หรือแสดงผลแค่ส่วนกลางและส่วนท้ายก็ได้ ข้อความที่ผิดมาตั้งแต่ต้นนี้ คือดินเลนที่สูบบ้านกระดาษลังให้จมโคลน
ขอบคุณภาพจาก Geminiกระดาษลังก็พอจะนำมาสร้างบ้านกันลมได้บ้าง แต่กันน้ำกันไฟไม่ได้ ติดตั้งแอร์คอนดิชันเนอร์หรือเตาแก๊สก็ไม่ได้ มันเป็นบ้านที่ไม่สมประกอบฉันใด โมเดลภาษาขนาดใหญ่หรือเอไอที่ใช้กันทุกวันนี้ ก็เป็นล่ามที่ไม่สมประกอบฉันนั้น
เพราะแก่นแท้ของมันไม่ได้ เข้าใจ ภาษามนุษย์เหมือนล่ามที่เป็นคน สิ่งที่เอไอทำเบื้องหลังความมหัศจรรย์บนหน้าจอนั้น คือการคำนวณทางสถิติเพื่อเดาว่าคำต่อไปที่ควรจะโผล่มาคือคำว่าอะไรในบริบทนั้นๆ โดยไม่รู้ซึ้งถึงความหมายของสิ่งที่กำลังพูดออกไป เหมือนหลับตาต่อจิ๊กซอว์เพียงเพราะแต่ละชิ้นมันเข้าล็อกกัน แต่ไม่เคยเปิดตาดูว่าภาพที่ต่อขึ้นนั้นมันถูกหรือไม่ ซ้ำร้าย การพยายามเดาของมันยังนำไปสู่ความมักง่ายสารพัด เช่น การแปลแบบตรงตัวจนความหมายวิบัติ หรือการใส่ศัพท์ภาษาอังกฤษในวงเล็บอย่างพร่ำเพรื่อ เพียงเพราะระบบไม่มั่นใจว่าตัวเองเดาคำภาษาไทยถูกหรือไม่ สิ่งเหล่านี้คือหายนะในงานล่ามระดับมืออาชีพ
จุดตายเรื่อง “เวลา” และ “คนตรวจ”
“แต่เดี๋ยวนะ เดี๋ยวนี้เขาก็ใช้เอไอแปลกันทั้งนั้น ขนาดบริษัทแปลภาษานานาชาติยังใช้คอมพิวเตอร์แปลใน CAT Tool เลย”
“จริงครับ แต่การแปลด้วย CAT Tool ก็ยังต้องใช้คนตรวจ การแปลหนังสือหรือบทความด้วยเอไอก็เช่นเดียวกัน ต้องผ่านการตรวจ การแก้ และการด่าหลายรอบกว่าจะได้คำแปลและฟอร์แมตที่พร้อมส่ง”
ขอบคุณภาพจาก Geminiดังนั้น คำแปลในงานล่ามก็ควรผ่านการตรวจแก้ก่อนเช่นกัน ล่ามมนุษย์มีวิจารณญาณเป็นบรรณาธิการที่คอยกรองคำแปลก่อนจะพูดออกมา แต่ล่ามไม่สมประกอบอย่างเอไออาจใช้เวลาถึง 10 วินาทีหรือนานกว่านั้น กว่าจะฟัง ถอดเสียง แปล ตรวจ แก้ และสังเคราะห์เสียง ซึ่งแน่นอนว่าไม่เหมาะสมในสมรภูมิอย่างงานล่ามระดับมืออาชีพ
ลูกหลงและภัยธรรมชาติในสมรภูมิหน้างาน
ในห้องประชุมระดับนานาชาติหรือการเจรจาธุรกิจที่มีความตึงเครียดสูง บรรยากาศหน้างานมีตัวแปรซ่อนเร้นมากมาย เช่น ไมค์เสีย เสียงขาด เสียงเบา พูดผิด พูดไม่ชัด ฯลฯ เป็นลูกหลงในสมรภูมิที่ลอยมาโดนล่าม เอไอผู้เป็นล่ามไม่สมประกอบจะไม่สงสัย ไม่เอ๊ะ มันได้ยินมาแบบไหน ก็แปลไปแบบนั้น เทียบกับล่ามมนุษย์ที่อย่างน้อยก็ถามผู้พูดได้ว่า “พูดส่วนเมื่อกี้อีกทีได้ไหมครับ” หรือเข้าใจบริบทว่า “คำที่เขาพูดไม่ชัดน่าจะหมายถึงคำนี้”
อีกทั้งยังมีภัยธรรมชาติอย่างคำเฉพาะ หรือบริบททางวัฒนธรรมและการปกครอง ล่ามที่ไม่สมประกอบจะแปลตรงตัวตามความเข้าใจผิดๆ ของตน เอไอก็เป็นเช่นนั้น เอไอแปลตามข้อมูลที่มันถูกฝึกมา ถ้าไม่มีคำแปลที่ถูกต้องอยู่ในชุดข้อมูลนั้นหรือมีน้อย มันจะแปลชื่อตำแหน่ง ชื่อองค์กร ชื่อกฎหมาย หรือศัพท์เฉพาะภาษาต่างประเทศ เป็นคำไทยที่มันคิดว่าใกล้เคียงที่สุด แต่ทำให้ความหมายคลาดเคลื่อนไป เช่น:
แปล “Sheriff” ของอเมริกาเป็น “นายอำเภอ” แบบไทย ๆ ทั้งที่เนื้องานของสองตำแหน่งนี้มันคนละเรื่องกันเลย อีกทั้งยังทำให้คนฟังเข้าใจไปว่าอเมริกาก็มีระบบอำเภอเหมือนไทย
แปล “Bill” เป็น “พระราชบัญญัติ” ทั้งที่ในประเทศต้นทางไม่มีพระราชา
หรือถ้าเทคนิคคอลขึ้นมาหน่อย มันอาจจะแปลคำว่า “Substrate” ในบริบทการสังเคราะห์ฟิล์มบางด้วยกระบวนการสปัตเตอริง (Sputtering) ว่า “สารตั้งต้น” แต่ล่ามมนุษย์ที่มีความรู้เฉพาะทางจะแปลถูกต้องว่า “แผ่นรองรับ”
ขอบคุณภาพจาก Geminiล่ามมนุษย์ที่มักเคยไปอยู่ต่างประเทศมาก่อน มีความรู้ทางวัฒนธรรมและบริบทสังคมของประเทศต้นทางเป็นอย่างดี ย่อมเลือกคำแปลที่สื่อความหมายได้แม่นยำตามบริบทมากกว่าครับ ทุกวันนี้ผมยังเจอคำแปลแปลก ๆ แบบนี้จากเอไออยู่เลยครับ ขนาดการแปลจากอังกฤษเป็นไทยที่มีข้อมูลฝึกฝนมหาศาลยังมีความเข้าใจผิด นับประสาอะไรกับภาษาอื่น ๆ ที่มีข้อมูลคำแปลภาษาไทยน้อยกว่า
บทสรุป
ถึงผู้ว่าจ้างที่กำลังมองหาทางลดต้นทุน และคนทำงานสายภาษาที่กำลังหวั่นใจกับกระแสเทคโนโลยี เราต้องกลับมามองความจริงที่หน้างานครับว่า เอไอคือล่ามที่ไม่สมประกอบ เป็นบ้านกระดาษลังที่สร้างบนดินเลน ในสมรภูมิที่มรสุมเข้าทุกเดือน ดินเลนไม่เหมาะกับการสร้างบ้านที่แข็งแกร่ง และต่อให้กระดาษลังถูกพิมพ์ลายให้ดูเหมือนอิฐเพียงใด มันก็ไม่มีทางกันฝน กันไฟ และกันกระสุนได้
ในสถานการณ์ที่วิทยากรพูดชัดทุกคำ เว้นจังหวะอย่างเหมาะสมให้เอไอตามทัน และไม่มีคำศัพท์เฉพาะทางหรือบริบททางวัฒนธรรมที่ต่างจากภาษาปลายทาง เอไอคงจะใช้ได้ดี แต่สถานการณ์เช่นนั้นมีแค่ในโลกจินตนาการครับ ในโลกแห่งความจริงที่มีทั้งลูกหลงและมรสุม การจ้างล่ามมนุษย์จึงเป็นหลักประกันที่ปกป้องงานและภาพลักษณ์ของคุณจากภัยเหล่านั้น
